Nguồn: parliament.go.ug

Dự luật nhằm quản lý hoạt động sản xuất, chế biến và tiêu thụ chè, tăng cường các tiêu chuẩn chất lượng, đồng thời bảo vệ người trồng chè và các bên tham gia trong ngành.

Ông Cohen Amanya phát biểu về yêu cầu xin phép Quốc hội để soạn thảo Dự luật Trà Quốc gia. Ảnh: parliament.go.ug

Trình bày tại phiên họp toàn thể ngày 28/10 do Phó Chủ tịch Quốc hội Thomas Tayebwa chủ trì, ông Amanya cho rằng việc thiếu một khuôn khổ pháp lý riêng đã làm giảm sức cạnh tranh của ngành chè và khiến người trồng phải đối mặt với giá cả bấp bênh.

“Mục tiêu của dự luật là đưa ngành chè Uganda phát triển có tổ chức, có sự quản lý, bảo vệ người trồng chè và các bên tham gia chuỗi giá trị”, ông Amanya nói.

Theo đề xuất, khoảng 90% sản lượng chè Uganda được bán qua sàn đấu giá chè Mombasa, khiến ngành phụ thuộc lớn vào một đầu mối tiêu thụ. Những khó khăn khác gồm chè chất lượng thấp hoặc trung bình có giá bán dưới 1 USD/kg, giá phân bón cao, sâu bệnh và các nhà máy hoạt động dưới công suất.

Dự luật đề xuất bắt buộc thực hiện các công đoạn nâng cao giá trị sản phẩm như đóng gói, phối trộn, phân hạng, tạo hương, xây dựng thương hiệu, ghi nhãn và chế biến thành các sản phẩm chè đặc sản.

Theo ông Amanya, bên thu mua hoặc xuất khẩu phải thực hiện các công đoạn này đối với chè được sản xuất, thu mua hoặc dự kiến xuất khẩu từ Uganda trước khi bán hoặc đưa ra nước ngoài. Trước khi xuất khẩu, doanh nghiệp phải có giấy chứng nhận của bộ phụ trách nông nghiệp xác nhận đã đáp ứng yêu cầu.

Các trường hợp vi phạm có thể bị đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép, tịch thu lô hàng và phạt tiền tương đương giá trị lượng chè xuất khẩu chưa đáp ứng yêu cầu nâng cao giá trị.

Để củng cố hoạt động tiêu thụ, dự luật cũng đề xuất thiết lập hệ thống đấu giá chè trong nước, làm nơi chào bán chè được chế biến, sản xuất tại Uganda để xuất khẩu.

Bộ phụ trách nông nghiệp sẽ quản lý, thúc đẩy phát triển và giám sát ngành chè. Chính quyền cấp huyện chịu trách nhiệm giám sát một số hoạt động, gồm thu gom, bảo quản chè búp tươi, phòng trừ sâu bệnh và xử lý sau thu hoạch.

Dự luật đưa ra yêu cầu đăng ký và cấp phép đối với các bên tham gia chuỗi giá trị chè. Đơn vị nhập khẩu phải có giấy phép, chứng minh loại chè hoặc hạng chè dự kiến nhập chưa có trong nước hoặc tại sàn đấu giá, đồng thời có giấy chứng nhận kiểm tra trước khi nhập khẩu do nước xuất xứ cấp.

Chè nhập khẩu cũng phải chịu một khoản thu do bộ trưởng quy định sau khi tham khảo ý kiến bộ trưởng phụ trách tài chính.

Các nghị sĩ thuộc các đảng phái khác nhau ủng hộ đề nghị của ông Amanya xin Quốc hội cho phép trình dự luật.. Ảnh: parliament.go.ug

Về bảo đảm chất lượng, dự luật đề xuất kiểm tra thường xuyên các vùng trồng, nhà máy, kho hàng và cơ sở bảo quản chè nhằm bảo đảm tuân thủ tiêu chuẩn vệ sinh, chất lượng và an toàn.

Ủng hộ đề xuất, nghị sĩ Methuselah Kasukaali, đại diện khu vực Trung Mwenge, cho rằng việc thiếu luật chuyên ngành đã góp phần khiến chất lượng chè thấp, làm giá bán chè Uganda thua kém các nước láng giềng.

Theo ông, kỹ thuật canh tác còn yếu, hoạt động chế biến chưa được quản lý chặt chẽ và tình trạng nhà máy tiếp nhận chè búp tươi chất lượng kém đã kéo giá bán xuống thấp. Năm 2024, ngành chè thu về 54 triệu USD, trong khi con số này có thể tăng lên 120 triệu USD nếu chất lượng được cải thiện.

Quốc vụ khanh phụ trách nông nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Thủy sản, bà Desire Muhooza, cho biết Bộ đang tham vấn các bên trong ngành. Quá trình này trước đó bị chậm do việc sắp xếp lại Cơ quan Dịch vụ tư vấn nông nghiệp quốc gia.