Nguồn: australiandairyfarmers.com.au

Hiệp hội Nông dân chăn nuôi bò sữa Australia (ADF) đã gửi thông điệp thẳng thắn tới Bộ trưởng Thương mại Don Farrell về Hiệp định Thương mại tự do Australia - Liên minh châu Âu (EUFTA): nếu Chính phủ không thể bảo đảm một thỏa thuận công bằng cho ngành sữa, hãy loại ngành này khỏi các cam kết bất lợi.

Phát biểu trực tiếp với Bộ trưởng Farrell tại cuộc họp Hội đồng thành viên Liên đoàn Nông dân quốc gia ở Canberra chiều 29/10, Chủ tịch ADF Ben Bennett khẳng định lập trường của người chăn nuôi bò sữa Australia.

“Chúng tôi luôn nói rằng không có thỏa thuận còn hơn chấp nhận một thỏa thuận bất lợi. Vì vậy, hãy loại ngành sữa khỏi những cam kết này”, ông Bennett nói.

Theo ông, ADF đề nghị áp dụng ngoại lệ riêng cho ngành sữa, không thực hiện các nhượng bộ thuế quan mới đối với sản phẩm sữa nhập khẩu từ châu Âu và không áp đặt hạn chế đối với những tên gọi sản phẩm đã được sử dụng lâu nay tại Australia.

“EU đã bảo vệ những ngành nông nghiệp nhạy cảm của họ. Australia cũng phải làm như vậy với ngành sữa.

“Chính phủ Australia đã đồng ý mở cửa cho thêm nhiều sản phẩm sữa giá rẻ từ châu Âu, trong khi sản phẩm của chúng ta vẫn gặp hạn chế khi tiếp cận thị trường bên kia.

“Một thỏa thuận thương mại đe dọa khả năng tự sản xuất và chế biến các sản phẩm sữa không phục vụ lợi ích quốc gia”, ông nhấn mạnh.

Chênh lệch lớn trong thương mại sữa hai chiều

Trong năm tài khóa 2025-2026, Australia nhập khẩu 71.912 tấn sản phẩm sữa từ châu Âu, trị giá 858 triệu AUD, nhưng chỉ xuất khẩu theo chiều ngược lại 349 tấn, trị giá 28 triệu AUD.

Như vậy, thâm hụt thương mại sữa đã lên tới 830 triệu AUD ngay cả khi hiệp định chưa có hiệu lực.

Theo thỏa thuận, Australia sẽ từng bước xóa bỏ mức thuế còn lại 1,22 AUD/kg đối với phô mai châu Âu trong vòng ba năm. Trong khi đó, bơ, sữa bột gầy và đạm whey hàm lượng cao của Australia xuất khẩu sang EU vẫn bị giới hạn bởi hạn ngạch miễn thuế nhỏ và mức thuế cao đối với lượng hàng vượt hạn ngạch.

Hiệp định cũng bảo hộ 56 chỉ dẫn địa lý đối với sản phẩm sữa châu Âu, hạn chế các nhà sản xuất phô mai Australia sử dụng một số tên gọi đã quen thuộc, kể cả những nhà sản xuất gia nhập thị trường trong tương lai.

“Châu Âu được tiếp cận rộng hơn với thị trường của chúng ta và được bảo hộ tên gọi sản phẩm. Đổi lại, ngành sữa Australia chỉ được tiếp cận thị trường ở mức hạn chế, đồng thời các nhà sản xuất phô mai trong nước còn phải chịu thêm những ràng buộc mới”, ông Bennett nói.

Nông dân châu Âu còn được hưởng lợi từ Chính sách nông nghiệp chung của EU, với nguồn ngân sách hỗ trợ nông nghiệp 386,6 tỷ euro trong giai đoạn 2021–2027.

“Nông dân Australia không được hỗ trợ ở mức tương tự, nhưng lại phải cạnh tranh ngay trên thị trường trong nước với hàng nhập khẩu được trợ cấp. Đó không phải là cạnh tranh bình đẳng, mà là sự nhượng bộ một chiều”, Chủ tịch ADF nhận định.

Lo ngại tác động đến sản xuất, việc làm và an ninh lương thực

Ông Bennett cảnh báo tác động của thỏa thuận sẽ vượt xa phạm vi hàng hóa trên kệ siêu thị.

Lượng sản phẩm sữa nhập khẩu tăng sẽ gây thêm sức ép lên các doanh nghiệp chế biến và nhu cầu thu mua sữa nguyên liệu trong nước. Hệ quả có thể lan sang kinh tế, đời sống tại các vùng sản xuất, đe dọa việc làm và an ninh lương thực.

“Ngành sữa Australia đã mất quá nhiều trang trại và nhà máy. Chúng ta không thể chấp nhận một hiệp định khiến việc sản xuất và chế biến sữa ngay tại đất nước mình trở nên khó khăn hơn”, ông nói.

Ông Bennett khẳng định ADF không phản đối thương mại, nhưng phản đối thỏa thuận mà hiệp hội cho là bất lợi do Bộ trưởng Farrell thúc đẩy.

“Mở cửa ồ ạt cho sản phẩm sữa châu Âu được trợ cấp, khiến nông dân, việc làm và khả năng tự chủ sản xuất lương thực của Australia chịu thiệt hại, không phục vụ lợi ích quốc gia. Sữa là ngành thực phẩm thiết yếu và cần được loại trừ khỏi thỏa thuận thiếu công bằng này”, ông nhấn mạnh.